परिवारका पाँच सदस्य गुमाएका निराजन भन्छन : राज्यको उपस्थिति नदेख्दा झनै रित्तो महसुस हुँदो रहेछ

२४ भदौ, नुवाकोट । भदौ १० गते भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले पत्रकार निराजन पौडेलको जीवनबाट एकैपटक उनका आमाबुवा, अंकल–अण्टी र प्यारी बहिनी खोस्यो। घर गयो, सम्पत्ति गयो, बाल्यकालका सम्झना बोकेको थलो गयो । बाँकी रह्यो त ढुंगा र बालुवाले भरिएको एउटा बगर अनि आफन्त गुमाएको असह्य पीडा ।

सात दिनसम्म उनी आफ्ना हराएका आफन्त फर्किएर आउने झिनो आशामा बसे । आँखाहरू बाटो हेर्दाहेर्दै थाके। तर, त्यो आशा अन्ततः निराशामा बदलियो। आफ्ना प्रियजनहरू कहिल्यै नफर्किने यथार्थ स्वीकार्दै उनले रित्तो हात काजकिरिया गर्नुपर्‍यो ।

काजकिरिया सकिएपछि सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो मनको पीडा पोख्दै पौडेलले लेखेका छन्,  ‘अभिभावकविहीन भएको महसुस त भएकै थियो, तर राज्यको उपस्थिति नदेख्दा झनै रित्तो महसुस हुँदो रहेछ।’

यो एक बाढीपीडितको गुनासो मात्रै होइन, विपत्तिमा सर्वस्व गुमाएको नागरिकले राज्यबाट खोजेको अभिभावकीय भरोसामाथिको गम्भीर प्रश्न हो ।

भोटेकोशीको उन्मत्त भेलले निमेषभरमै आफ्नो संसार उजाडिदिएको पौडेलले बताएका छन् ।

‘भदौ १० गते मेरो जीवनको त्यो कालरात्री, जसले मेरो खुसी, मेरो ओत र मेरो सर्वस्व लुटेर लग्यो,’ उनले लेखेका छन्, ‘भोटेकोशीमा आएको त्यो उन्मत्त बाढीले निमेषभरमै मेरो संसार उजाडिदियो।’

हिजोसम्म उनको बाल्यकाल हाँसेको ठाउँ आज ढुंगा र बालुवाको बगरमा परिणत भएको छ । जहाँ आमाको ममता थियो, बुवाको छहारी थियो, त्यही ठाउँ अहिले आफ्ना प्रियजनको सम्झना बोकेको भग्नभूमि बनेको छ ।

बाढीले घर मात्रै बगाएन, पौडेलको भनाइमा उनको ‘अस्तित्व र भविष्यका सपनाहरू’ समेत पुरिदियो।

आमाबुवा, अंकल–अण्टी र बहिनीलाई गुमाएपछि उनी सात दिनसम्म उनीहरू जीवितै फर्किएर आउने आशामा बसेका थिए । तर, विपत्तिले उनको त्यो आशासमेत खोस्यो ।

‘सात दिनसम्म हराएका आफन्त फर्केर आउने झिनो आशामा आँखाहरू थाके,’ उनले लेखेका छन्, ‘अन्त्यमा रित्तो हात काजकिरिया गर्नुको विकल्प रहेन।’

काजकिरिया सकिएको छ । सामाजिक र धार्मिक कर्म पूरा भएको छ । तर, उनको मनभित्रको आँधी भने अझै रोकिएको छैन ।

‘मेरो दुःखमा मल्हम लगाउनेहरूप्रति सधैँ ऋणी रहनेछु’

सर्वस्व गुमाउँदाको पीडाबीच पनि पौडेलले आफूलाई सम्झिने, सान्त्वना दिने र सहयोग गर्नेहरूप्रति भने गहिरो कृतज्ञता व्यक्त गरेका छन् ।

मोबाइल, सामाजिक सञ्जाल र प्रत्यक्ष भेटेर आफूलाई सम्झिनेहरूको हरेक शब्द र ढाडस अन्धकारमा सानो दियो बनेको उनले बताएका छन् ।

‘तपाईंहरूको हरेक एउटा शब्द र ढाडस मेरो लागि यो अन्धकारमा एउटा सानो दियो बनेको छ,’ उनले लेखेका छन् ।

दुःखमा साथ दिनेहरूको तस्वीर आफूले मनको कुनामा सधैँका लागि सजाएर राखेको भन्दै पौडेलले उनीहरूप्रति आफू जीवनभर ऋणी रहने बताएका छन् ।

तर, आफन्त गुमाएको पीडा र राज्यको अनुपस्थितिको अनुभूति भने उनको अभिव्यक्तिमा अझ गहिरो गरी देखिन्छ ।

‘अरूको सामान्य दुःखमा पनि भक्कानिने मेरो यो कमजोर मनमा आज आफ्नै परिवार गुमाउनु पर्दाको पहाडजत्रो पीडा छ,’ उनले लेखेका छन् ।

आँसु थाम्ने प्रयास गरे पनि बाढीले बगरमा परिणत गरेको गाउँको तस्बिर आँखाअघि आउँदा आफू सम्हालिन नसक्ने उनले बताएका छन् ।

राज्यप्रति अपेक्षा सकियो, तर हार मान्ने छैनन्

परिवारका सदस्य मात्र होइन, घरबार र सम्पत्तिसमेत गुमाएका पौडेलले सरकारसँग अब कुनै अपेक्षा बाँकी नरहेको बताएका छन् ।

तर, यही निराशाबीच पनि उनले आफूलाई सम्हाल्ने प्रयास गरिरहेका छन् ।

‘सरकारसँग त अब मेरा कुनै अपेक्षा बाँकी रहेनन्,’ उनले भनेका छन् ।

राज्यको उपस्थिति नदेख्दा झनै रित्तो महसुस भएको बताउँदै उनले विपत्तिमा नागरिकले राज्यलाई किन अभिभावकका रूपमा खोज्छ भन्ने अनुभूति आफ्नै जीवनबाट गरिरहेको संकेत गरेका छन् ।

प्राकृतिक विपत्तिले सर्वस्व गुमाएका बेला राहतको रकम वा भौतिक सहयोगभन्दा पनि राज्यको उपस्थिति र भरोसाले पीडितलाई ठूलो अर्थ राख्छ । तर, आफूले त्यो अनुभूति गर्न नसकेको पौडेलको अभिव्यक्तिले विपद्पछिको सरकारी उद्धार, राहत र पुनःस्थापनामाथि प्रश्न उठाएको छ ।

उनको पीडा व्यक्तिगत हो, तर प्रश्न भने सामूहिक छ, विपत्तिमा नागरिकले राज्य कहाँ र कति महसुस गर्न पाउँछ ?

यति ठूलो पीडाबीच पनि पौडेलले जीवनसँग हार नमान्ने संकल्प गरेका छन् ।

आफ्ना परिवारका पाँचै जना सदस्यको सम्झनालाई नै आफ्नो शक्ति बनाएर पुनः उठ्ने उनले बताएका छन् ।

‘म हार्ने छैन,’ उनले लेखेका छन्, ‘मेरा पाँचै जना प्यारा सदस्यहरूको सम्झनालाई शक्ति बनाएर म पुनः आफ्नै प्रयासमा उठ्ने संकल्प गर्दछु।’

शरीर शिथिल भए पनि र मन छियाछिया भए पनि बाँच्न र फेरि उठ्न आफूलाई बलियो बनाइरहेको उनको भनाइ छ ।

भोटेकोशीको बाढीले उनको परिवार खोस्यो । घर खोस्यो । सम्पत्ति खोस्यो । बाल्यकालको थलो खोस्यो । तर, जीवनप्रतिको उनको संकल्प भने अझै बाँकी छ ।

उनले अन्त्यमा आफूलाई कठिन घडीमा सम्झिने सबैप्रति पुनः आभार व्यक्त गरेका छन् ।

‘तपाईंहरूको माया नै मेरो बाँकी जीवनको सहारा बन्नेछ,’ पौडेलले लेखेका छन् ।

भोटेकोशीको त्यो बगरमा अहिले उनको घर छैन । परिवार छैन । पुरानो संसार छैन । तर त्यही बगरबाट बाँकी जीवन फेरि सुरु गर्ने संकल्प भने उनले गरेका छन् ।

निराजनको अनुभूति एउटा परिवारको अन्त्यको कथा मात्रै होइन; विपत्तिमा आफन्त, घर र भविष्य गुमाएका नागरिकको पीडा, राज्यबाट खोजिएको भरोसा र असह्य दुःखबीच पनि बाँचिरहने मानवीय साहसको कथा हो ।