होर्मुज जलडमरूमध्यमा अवरोधबीच तेल सङ्कटले एशिया–प्रशान्त क्षेत्रमा ठूलो प्रभावः जापान

२१ वैशाख, क्यानबेरा । जापानकी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले सोमबार विश्वव्यापी तेल आपूर्ति सङ्कटले एशिया–प्रशान्त क्षेत्रमा ‘अत्यन्त ठूलो प्रभाव’ पारेको बताउनुभएको छ ।

अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानीजसँग क्यानबेरामा भएको भेटवार्तापछि उहाँले दुवै देशले ऊर्जा आपूर्तिलाई सुरक्षित र स्थिर बनाउन आपसी सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको हो ।

उहाँका अनुसार विश्वको करिब एक–पाँच भाग तेल सामान्य अवस्थामा होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै आपूर्ति हुने गर्छ । तर हालको परिस्थितिमा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलमाथि आक्रमणपछि इरानले उक्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमा अवरोध सिर्जना गरेकाले आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित भएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आइइए) का अनुसार उक्त मार्गबाट हुने तेल निर्यातको करिब ८० प्रतिशत एसिया–प्रशान्त क्षेत्रतर्फ जाने गर्छ ।

“होर्मुज जलडमरूमध्यमा देखिएको अवरोधले इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा गम्भीर असर पारेको छ,” प्रधानमन्त्री ताकाइचीले बताउनुभयो। उहाँले जापान र अष्ट्रेलिया दुवै देशले ऊर्जा सुरक्षाका लागि घनिष्ठ समन्वयमा काम गर्ने उल्लेख गर्नुभयो ।

अष्ट्रेलिया जापानका लागि तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को प्रमुख आपूर्तिकर्ता हो भने जापान पनि अष्ट्रेलियाको डिजेल आपूर्तिमा महत्वपूर्ण साझेदार मानिन्छ । यसै सन्दर्भमा दुवै देशले ऊर्जा, अर्थतन्त्र, रक्षा तथा महत्वपूर्ण खनिज आपूर्तिमा सहकार्य विस्तार गर्ने सहमति गरेका छन् ।

अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री अल्बानीजले यस्तो सहकार्यले दुवै देशलाई विश्वव्यापी आर्थिक तथा भूराजनीतिक चुनौतीहरूबाट थप सुरक्षित बनाउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो ।

जापानले सेमिकन्डक्टर, इलेक्ट्रिक सवारी साधनका ब्याट्री तथा रक्षा प्रणालीका लागि आवश्यक महत्वपूर्ण खनिजको सुरक्षित आपूर्तिमा जोड दिँदै आएको छ । अष्ट्रेलियाले पनि आफ्नो खनिज स्रोतलाई अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति शृङ्खलामा विविधता ल्याउने अवसरका रूपमा उपयोग गर्दै आएको छ ।

दुवै देशबीच रक्षा सहकार्य पनि विस्तार हुँदै गएको छ । गत वर्ष करिब १० अर्ब अष्ट्रेलियन डलरको सम्झौताअन्तर्गत जापानले अष्ट्रेलियालाई मोगामी–क्लास स्टेल्थ युद्धपोत आपूर्ति गर्ने सहमति भएको थियो ।

जापानले हालै भियतनाममा दिएको विदेश नीति सम्बोधनमा ‘स्वतन्त्र र खुला इन्डो–प्यासिफिक’ अवधारणालाई थप सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता पनि जनाएको छ, जसलाई क्षेत्रीय रणनीतिक सन्तुलनसँग जोडेर हेरिन्छ ।

होर्मुज जलडमरूमध्यमा देखिएको अवरोध र मध्यपूर्वको तनावका बीच जापान र अष्ट्रेलियाले ऊर्जा तथा आपूर्ति सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै आपसी सहकार्यलाई अझ मजबुत बनाउने प्रयास गरिरहेका छन् ।