२१ औँ शताब्दीको ‘आर्थिक एकीकरण’को केन्द्र बन्ने संघारमा नुवाकोट

-गोपीप्रसाद कडेँल

नुवाकोट केवल एउटा ऐतिहासिक जिल्ला मात्र नभई विश्वका दुई उदीयमान महाशक्तिहरू चीन र भारतलाई जोड्ने एउटा ‘रणनीतिक पुल’ (Strategic Bridge) बन्न सक्ने सामर्थ्य राख्दछ । नुवाकोट: दुई सभ्यता र अर्थतन्त्रको संगमस्थल-एक बृहत्तर दृष्टिकोण

भूगोल आफैंमा एउटा नियति हो, तर त्यसलाई समृद्धिमा बदल्नु एउटा कला हो । नुवाकोट, जसले नेपालको एकीकरणको जग बसाल्यो, आज फेरि एकपटक २१ औं शताब्दीको ‘आर्थिक एकीकरण’ को केन्द्र बन्ने संघारमा छ। उत्तरतर्फ विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीन र दक्षिणतर्फ जनसंख्यामा अग्रणी तथा द्रुत गतिमा बढिरहेको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र भारतको बीचमा हुनु कुनै संयोग मात्र होइन, यो एउटा अपार भू-राजनीतिक अवसर हो।

१. रणनीतिक अवस्थिति र व्यापारिक त्रिभूज

नुवाकोटको अवस्थितिले यसलाई ‘ट्रान्स-हिमालयन’ व्यापारको ढोका बनाउँछ। केरुङ–काठमाडौं रेलमार्ग र गल्छी–रसुवागढी सडक खण्डले नुवाकोटलाई एउटा यस्तो बिन्दुमा उभ्याएको छ, जहाँबाट दक्षिण एसिया र मध्य एसियाको व्यापारिक दूरी छोट्टिन्छ। यदि हामीले यसलाई केवल ‘ट्रान्जिट’ मात्र नभई ‘इकोनोमिक हब’ का रूपमा विकास गर्न सक्यौं भने, यो क्षेत्र एसियाकै एक प्रमुख व्यापारिक केन्द्र बन्न सक्छ ।

२. प्रकृति र संस्कृतिको दार्शनिक संयोजन

हाम्रो ल्यान्डस्केप (Landscape) केवल हेर्नका लागि मात्र सुन्दर छैन, यो उत्पादन र ऊर्जाको स्रोत पनि हो। नुवाकोटका साततले दरबार जस्ता ऐतिहासिक धरोहर र यहाँको मौलिक भूगोलले उच्च स्तरीय पर्यटनको माग गर्दछ । टोखा–छहरे सुरुङमार्ग र गल्छी–रसुवागढी सडक खण्ड नुवाकोटका लागि समृद्धिका ढोका हुन् । यी पूर्वाधारले काठमाडौँ र अन्तर्राष्ट्रिय नाकाहरूबीचको दूरीलाई समयका हिसाबले निकै छोट्याउनेछन् । जब पहुँच सहज हुन्छ, तब लगानी स्वतः आकर्षित हुन्छ । यसले नुवाकोटलाई काठमाडौँको एक आधुनिक ‘स्याटेलाइट सिटी’ र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको ‘ट्रान्जिट पोर्ट’ मा रूपान्तरण गर्नेछ।

३. सम्भावनाका आधार स्तम्भहरू

• आधुनिक रसद (Logistics) केन्द्र: चीन र भारतको सामान भण्डारण र प्रशोधनका लागि नुवाकोटमा ‘ड्राई पोर्ट’ र औद्योगिक क्षेत्रको विकास।
• कृषि-क्रान्ति: यहाँको हावापानी अनुसार उच्च मूल्यका कृषि उपजहरू (High-value crops) उत्पादन गरी दुवै देशका विशाल बजारमा निर्यात।
• ऊर्जा र जलस्रोत: त्रिशूली करिडोरमा रहेका जलविद्युत आयोजनाहरूले यस क्षेत्रलाई औद्योगिक क्रान्तिका लागि आवश्यक ऊर्जा प्रदान गर्छन्।

४. एक विश्वव्यापी दृष्टि

संसारका ठूला सहरहरू प्रायः व्यापारिक मार्गहरूमा बनेका छन्। नुवाकोटसँग त्यो प्राकृतिक उपहार छ। अबको आवश्यकता भनेको ‘साँघुरो क्षेत्रीय सोच’ बाट माथि उठेर ‘विश्वव्यापी आर्थिक सोच’ (Global Economic Vision) राख्नु हो। हामी दुई छिमेकीको विशाल जनसंख्या र अर्थतन्त्रको बीचमा एउटा ‘सुख्खा टापु’ बनेर होइन, बरु दुवैलाई जोड्ने ‘गतिशील संवाहक’ बनेर उभिनुपर्छ।

यदि हामीले सही नीति, आधुनिक पूर्वाधार र इमानदार नेतृत्वको तालमेल मिलाउन सक्यौं भने, नुवाकोट नेपालको मात्र होइन, एसियाकै गौरवशाली आर्थिक सहर (Economic City) बन्नेमा कुनै शंका छैन। भविष्यको समृद्धिको बाटो हाम्रै पहाड र नदीहरू भएर जान्छ ।

#AsianGatewayNuwakot (एशियाको प्रवेशद्वार नुवाकोट)
• #GreenNuwakotProsperousNuwakot (हरियो नुवाकोट, समृद्ध नुवाकोट)
• #TheHimalayanSingapore (हिमालयको सिंगापुर)
• #InvestInNuwakot (नुवाकोटमा लगानी गर्नुहोस्)
• #NuwakotRising (नुवाकोटको उदय)
• #TrilateralBridge (त्रिदेशीय सेतु)
• #NatureAndIndustry (प्रकृति र उद्योग)
• #StrategicNuwakot (रणनीतिक नुवाकोट)
• #FutureCityNuwakot (भविष्यको सहर नुवाकोट)
• #SustainableDevelopment (दिगो विकास)
• #NuwakotTransforming (नुवाकोटको रूपान्तरण)